Kan Hastalıkları

Kemik İliği Hastalıkları

Burada üretilen üç ana hücre tipi şunlardır:

• Eritrositler (Kırmızı Kan Hücreleri): Dokulara oksijen taşınmasını sağlar.
• Lökositler (Beyaz Kan Hücreleri): Vücudun bağışıklık sistemini korur.
• Trombositler: Pıhtılaşmayı sağlayarak kanamayı durdurur.

Kemik iliğinde bu hücrelerin üretiminde bir aksaklık olduğunda, farklı hastalıklar gelişebilir. Bazıları kan hücresi azlığıyla, bazıları ise aşırı veya anormal hücre üretimiyle seyreder. Buradaki üretim bozuklukları, iyi huylu (benign) veya kötü huylu (malign) seyirli hastalıklara yol açabilir.

Benign (İyi Huylu) Kemik İliği Hastalıkları

Bu grupta, kan hücre üretimi azalmış veya bağışıklık sisteminin aşırı tepkisi sonucu hücreler yıkıma uğramıştır. Tedavi çoğunlukla destekleyicidir ve hastalıklar genellikle kronik seyirlidir.

Anemiler

• Demir Eksikliği Anemisi: En sık görülen kansızlık tipi. Demir kaybı veya yetersiz emilim nedeniyle gelişir.
• B12 Eksikliği Anemisi: Sinir sistemi tutulumu yapabilir; genellikle emilim bozukluğu veya yetersiz alıma bağlıdır.
• Folik Asit Eksikliği Anemisi: DNA sentezi bozulur; özellikle gebelikte sık görülür.
• Kronik Hastalık Anemisi: Demir depoları doludur ancak kullanılamaz; kronik inflamasyon veya böbrek hastalığına eşlik eder.
• Aplastik Anemi: Kemik iliği tüm kan hücrelerini üretemez; ağır kansızlık, enfeksiyon ve kanama eğilimiyle seyreder.
• Miyelodisplastik Sendrom (MDS): Hücre üretimi vardır ancak hücreler hatalı yapıda olduğu için hızla yıkılır. Zamanla kötü huylu hastalıklara dönüşme riski taşır.

İmmün Trombositopenik Purpura (ITP)

Bağışıklık sistemi nedeni bilinmeyen bir şekilde kendi trombositlerini yok eder.

• Belirtiler: Kolay morarma, burun/diş eti kanaması, adet kanamalarında artış.
• Tedavi: Kortikosteroidler, trombopoetin agonistleri, immün baskılayıcılar veya splenektomi.

Talasemi (Akdeniz Anemisi)

Hemoglobinin kalıtsal bozukluğudur. Hafif formlarda taşıyıcılık görülürken, ağır formlarda düzenli transfüzyon gerekir. Kemik iliği nakli kalıcı tedavi yöntemidir.

Malign (Kötü Huylu) Kemik İliği Hastalıkları

Kemik iliği hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişen "kan kanseri" grubundaki hastalıklardır.

Lösemi Nedir?

Kan yapıcı hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıdır. Normal üretim baskılanır; kansızlık, enfeksiyon ve kanama kolaylığı görülür.

Akut Lösemiler

• Akut Miyeloid Lösemi (AML): Olgunlaşmamış miyeloid hücrelerin artışıdır. Genellikle erişkinlerde görülür. Tedavide kemoterapi ve kök hücre nakli uygulanır.
• Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL): Lenfosit kökenli hücrelerin anormal çoğalmasıdır. Çocukluk çağında en sık görülen lösemi tipidir.

Kronik Lösemiler

• Kronik Miyeloid Lösemi (KML): BCR-ABL gen bozukluğu sonucu gelişir. Dalak büyümesi ve yorgunluk yapar. Tirozin kinaz inhibitörleri ile tedavi edilir.
• Kronik Lenfositik Lösemi (KLL): Olgun lenfositlerin yavaş sürekli çoğalmasıdır. Genellikle ileri yaşta görülür.

Miyeloproliferatif Neoplaziler

• Polisitemi Vera: Kırmızı kan hücrelerinin aşırı artışı.
• Esansiyel Trombositemi: Trombositlerin kontrolsüz çoğalması.
• Primer Miyelofibroz: Kemik iliğinin sertleşmesi ve kansızlık gelişimi.

Multipl Miyelom

Plazma hücrelerinin kontrolsüz artışıdır. Kemik ağrısı, kırık, böbrek bozukluğu ve kansızlık ile kendini gösterir. Modern ilaç kombinasyonları ve otolog nakil ile tedavi edilir.

Lenfoma

Bağışıklık sistemi lenfositlerinin kanseridir. Hodgkin ve Non-Hodgkin olarak ikiye ayrılır. Boyun, koltuk altı veya kasıkta ağrısız şişliklerle fark edilir.